Kendimi diğerlerinden üstün görmemin nedeni budur; bu doğru eleştiriyi yapan yazar bile “uçtan konuştuğunu” düşünüyor, korkuyor; zavallı:
“Bilim-kurgu türünün anti-ütopik mantığı, teknolojik-endüstriyel devrim ile bunun gerekli kıldığı sosyal devrim arasındaki zorunlu bağlamı kabul etmeye yanaşmaz; bu anti-ütopik mantık sadece, bireyci (öncü) toplum anlayışının karşı kutbu olarak, o cılkı çıkmış köleci toplum imajını benimser. Bilim-kurgu, günümüz insanının yarının teknolojisiyle dünde nasıl yaşadığını gösterir.
Türün temeli, romantik anlayışın özgürlük ile mutluluğu bağdaştırmayan denklemidir. Mutlu, en azından memnun kişi, özgür olamaz ve özgür olmak, mutsuzluğu ve acıyı da benimsemek demektir. Ama romantik anlayışa göre, mutlu olmaktansa özgür olmak çok daha yeğdir; özgürlük insanın kendi kendini algılayıp yaşadığı, kendi deneyimim edindiği ve insan denen niteliğin gerçekleştirilmesini mümkün kılan zemin, bütün düşünce ve yaşama zeminimizdir; mutluluk ise olsa olsa bir kitle içinde, kişinin özgürce bireyleşmesine elverişli olmayan kalabalık içinde mümkündür. İnsan kendini ve kişiliğini ancak acı ve çile çekerek gerçekleştirebilir. Ve toplum, insanı acılarından kurtarmak için, bir şey yapmazsa, iyi eder. Theodor Adomo, romantiğin bu aksiyomunu şöyle tarif ediyor: "Kişi, mutluluğun barbarlığı ile, objektif olarak ondan daha yüksek düzeyi temsil eden, (ve) mutsuzluğu da içeren kültür arasında tercih yapmak zorundadır."
Döndolaş gene yolun başına geldik demektir: Bilim-kurgu orta katmanın bir türü olarak "yukarıya" (diktatörlük, aristokrasi, geçmiş) dönük eleştiriyi, "aşağıya" (sosyalizm, proletarya, gelecek) dönük eleştirisiyle birleştirir, böylece, en liberal örnekleri bile, statükonun hem melankolik hem de militan bir savunmasına dönüşmekten kurtulamazlar.
Bilim-kurgunun, gericiliği, muhafazakârlığı su götürmeyen örneklerinde, makinelere yöneltilen eleştiri kitleye yöneltilen eleştiriyle birleştirilerek karşımıza çıkar; anlayacağınız, makinenin insanı kendine köle edebileceği korkusu, çok daha derindeki bir korkuyu, makinelerin, burjuva sınıfının varlığını tehlikeye düşürecek insan kesimini özgürlüğüne kavuşturabileceği korkusunu örter.
Biraz uçtan konuşacak olursak, "bilim-kurgu, geleceğin gerçekleştirilmesini önlemek ister" de diyebiliriz. İçinde yaşanılan anda bu kadar çok kötülük tohumlan atılmışsa, artık gelecekten de hayır beklemek boşunadır; gelecek ancak korkunç bir şey olabilir demeye getirir bilim-kurgunun etik anti-ütopyası. Bunu yaparken ve bize geleceğin ne berbat bir halde olacağını gösterip bizi uyarmaya çalışırken de, bu gelecek vizyonunun baskısı altında, o zamana kadar diyalektik etkileşimlerle devrimci yenileştirmelerin ortaya çıkmasına olanak tanıyabilecek bütün tarihsel ara noktalan gizler, bunları atlayıp geçer."
Pazartesi, Mayıs 04, 2026
Pazar, Mayıs 03, 2026
YANİ BİLGE
Yani Bilge (Karasu)... Homoseksülliğiniz olmayabilir ama bu kendinizi farklı (üstün vs) görmeniz kesinlikle bir hastalık... Bu anlattıklarını biz "sıradan" heteroseksüeller de yaşıyoruz.
"Bir erkeğin erkeklere bakması, bakmaktan hoşlanması, onlarla
sevişmek istemesi, bütün yaşamını bu özek çevresinde kurmak
istemesi, kurmuş olması ne demektir?
Her şeyden önce, ayrı bir dil konuşması.
Dünyayı kendilerine de, başkalarına da anlaşılır kılmak üzere
konuştukları dili, sürekli olarak, bir başka dizgeye göre ayarla
mak zorunda kalan insanlardır eşcinseller; bu ayarlama, getirdiği
sıkıntının yanı sıra, "beni anlayanlar" ile "beni anlayamazlar" ara
sındaki bölüntünün verdiği bir "bizler" duygusunun da kaynağı
oluyor sanıyorum. Bu "biz"lik her zaman yüreklendirici değildir
ama yerinde de o yüreklendirme işini yerine getiriyor.
Kemal'le dün tanıştım.
Kemal'le konuşuyorduk. Her zamanki soru:
"Evli misiniz, bekar mısınız?"
Yanıtladıktan sonra ben de sordum ona aynı soruyu. "Evli misin yoksa?"
"Değilim abi ; evlenmeği de düşünmüyorum hiç. Yaşamak is
tiyorum."
"Yaşamak" sözcüğü, işte bu ayrı dilin temel sözcüklerinden.
Herkes "yaşamak" ister. Ama bunun anlamı o anda öyle baş
kaydı ki.
Kendini gizlemek için konuşulan ayrı bir dilin sözünü etmi
yorum. Geçen gün de yazdım. Konuşulan günlük, ortaklaşa dilin
pek çok sözcüğü, öylesine değişik duygu yükleri taşır hale geli
yor ki...
Bu ayrı dil, korkuyla, yalnızlıkla, doymamışlıkla, başkaldır
mayla yüklüdür. Değişik anlamlarla kullanılmıyor sözcükler.
Ama duygu yükleri onları değişik anlamlar iletir hale getiriyor.
Bir " gizdil'' değil, iki katlı bir dil konuşur eşcinseller.
Baskıya başkaldırmanın hazzını tatmak için baskının kabul
edildiği, neredeyse, iki yüzyıl önce yazılmış . . . Baskıya başkaldır
mayı bir yana bırakalım. Baskının altında ezilenler, kendine baş
kaldırıp parçalananlar, ya da gizlice başkaldırdığını kendi dışında
herkesten gizli tutmağa kalkıp beceremeyenler çoğunlukta. Ama
baskıyı, çeşitli kılıklara giren baskıyı, kimi zaman bizim bile far
kına varmadığımız, dolayısıyla ona başkaldırmağı aklımızın kö-
şesinden bile geçiremeyeceğimiz baskıyı iyi tanımak zorundayız.
Sizin güzel bulduğunuza başını bile çevirip bakmayan bir ar
kadaşınız sizi dürter, "şuna bak, ne güzel, değil mi?" diyerek
evetlemenizi bekliyorsa, baktığı kızın ya da kadının güzelliğine
siz hangi gözle, kimin gözüyle bakarsınız? Kendi gözünüzle de
güzel buluyorsanız, baskıyı bir kaçamakla karşılamış olursunuz:
"Güzel"de anlaşmanız "güzel"e aynı anlamlan vermenizi gerek
tirmez, aynı duygularla "güzel" demiş olmanızı gerektirmez.
Ama kendi gözünüzle güzel görmediğinize, arkadaşınızı uyandır
mamak için, onun gözünü kullanırmışçasına "güzel" diyorsanız,
baskıya boyun eğmiş, kendinizi küçültmüş, yalana başvurmuşsu
nuzdur. Yalan, hile, size bir üstünlük de verir elbet; her yalanın,
her hilenin verdiği türden bir üstünlük. Ama bu üstünlük sizi ya
şatacak bir şey değil ki !
Birçok yazar söyledi, kadın kendine kendi gözleriyle değil
erkeklerin kurup yakıştırdığı imgelerin gerektirdiği bakışla bakı
yor diye... Eşcinsel de, kendinden olmayanın, kendi gibi olmaya
nın bakışını kendi gözünden silip atmadıkça, kendine kendi gö
züyle bakmadıkça kurtulmak şöyle dursun, kendini tanıyamaya
cak bile..."
sevişmek istemesi, bütün yaşamını bu özek çevresinde kurmak
istemesi, kurmuş olması ne demektir?
Her şeyden önce, ayrı bir dil konuşması.
Dünyayı kendilerine de, başkalarına da anlaşılır kılmak üzere
konuştukları dili, sürekli olarak, bir başka dizgeye göre ayarla
mak zorunda kalan insanlardır eşcinseller; bu ayarlama, getirdiği
sıkıntının yanı sıra, "beni anlayanlar" ile "beni anlayamazlar" ara
sındaki bölüntünün verdiği bir "bizler" duygusunun da kaynağı
oluyor sanıyorum. Bu "biz"lik her zaman yüreklendirici değildir
ama yerinde de o yüreklendirme işini yerine getiriyor.
Kemal'le dün tanıştım.
Kemal'le konuşuyorduk. Her zamanki soru:
"Evli misiniz, bekar mısınız?"
Yanıtladıktan sonra ben de sordum ona aynı soruyu. "Evli misin yoksa?"
"Değilim abi ; evlenmeği de düşünmüyorum hiç. Yaşamak is
tiyorum."
"Yaşamak" sözcüğü, işte bu ayrı dilin temel sözcüklerinden.
Herkes "yaşamak" ister. Ama bunun anlamı o anda öyle baş
kaydı ki.
Kendini gizlemek için konuşulan ayrı bir dilin sözünü etmi
yorum. Geçen gün de yazdım. Konuşulan günlük, ortaklaşa dilin
pek çok sözcüğü, öylesine değişik duygu yükleri taşır hale geli
yor ki...
Bu ayrı dil, korkuyla, yalnızlıkla, doymamışlıkla, başkaldır
mayla yüklüdür. Değişik anlamlarla kullanılmıyor sözcükler.
Ama duygu yükleri onları değişik anlamlar iletir hale getiriyor.
Bir " gizdil'' değil, iki katlı bir dil konuşur eşcinseller.
Baskıya başkaldırmanın hazzını tatmak için baskının kabul
edildiği, neredeyse, iki yüzyıl önce yazılmış . . . Baskıya başkaldır
mayı bir yana bırakalım. Baskının altında ezilenler, kendine baş
kaldırıp parçalananlar, ya da gizlice başkaldırdığını kendi dışında
herkesten gizli tutmağa kalkıp beceremeyenler çoğunlukta. Ama
baskıyı, çeşitli kılıklara giren baskıyı, kimi zaman bizim bile far
kına varmadığımız, dolayısıyla ona başkaldırmağı aklımızın kö-
şesinden bile geçiremeyeceğimiz baskıyı iyi tanımak zorundayız.
Sizin güzel bulduğunuza başını bile çevirip bakmayan bir ar
kadaşınız sizi dürter, "şuna bak, ne güzel, değil mi?" diyerek
evetlemenizi bekliyorsa, baktığı kızın ya da kadının güzelliğine
siz hangi gözle, kimin gözüyle bakarsınız? Kendi gözünüzle de
güzel buluyorsanız, baskıyı bir kaçamakla karşılamış olursunuz:
"Güzel"de anlaşmanız "güzel"e aynı anlamlan vermenizi gerek
tirmez, aynı duygularla "güzel" demiş olmanızı gerektirmez.
Ama kendi gözünüzle güzel görmediğinize, arkadaşınızı uyandır
mamak için, onun gözünü kullanırmışçasına "güzel" diyorsanız,
baskıya boyun eğmiş, kendinizi küçültmüş, yalana başvurmuşsu
nuzdur. Yalan, hile, size bir üstünlük de verir elbet; her yalanın,
her hilenin verdiği türden bir üstünlük. Ama bu üstünlük sizi ya
şatacak bir şey değil ki !
Birçok yazar söyledi, kadın kendine kendi gözleriyle değil
erkeklerin kurup yakıştırdığı imgelerin gerektirdiği bakışla bakı
yor diye... Eşcinsel de, kendinden olmayanın, kendi gibi olmaya
nın bakışını kendi gözünden silip atmadıkça, kendine kendi gö
züyle bakmadıkça kurtulmak şöyle dursun, kendini tanıyamaya
cak bile..."
Cumartesi, Mayıs 02, 2026
MÜTH!Ş ANILAR
Yazıyı okumadım, gerek olduğunu sanmıyorum, yazarının özelinde bir eleştirim de yok, çok temelde bir eleştirim var: Murat Sohtorik bilincine sahip olmadan nasıl "biri" olunabilir; yazar biri ya da insan biri, ya da burda muhtemelen suçlanacağım gibi ukala biri:) Bu eleştirimin odak noktası da şudur: Birisinin adı-soyadı ile ilgili ileri geri konuşulmaz. Bunu bilmiyorsanız diğerleri çok sekizincil falan kalıyor, yok ermeniymiş, rummuş, aleviymiş, kızılderili ya da amerikalıymış! Geyik muhabbeti kalır dediğimin yanında, öyle uzun uzun döşenirsiniz; okuyup bir şeyler öğrenebilirsiniz; kızabilir, katılabilirsiniz; ama boş kalır altı; olmazsınız: Tısss...
Mesela bana soyadımdan dolayı ama sen rumsun murat diyen zamanınızın (benim zamanım değil) önemli bir türk (kadın) yazarını eleştirmiştim. Şimdi de çok daha ötesi -yani gerisi, berisi- var diyorum, örnekten hareketle. Bana şunu diyen birini düşünün: "Saftirik mi hah hah ha"
Şimdi buna ne diyon lan sen göte, desem hakarete mi girer; Göte'nin anlamını bilmiyor musun Mallllarme diye eklesem:)
Mesela bana soyadımdan dolayı ama sen rumsun murat diyen zamanınızın (benim zamanım değil) önemli bir türk (kadın) yazarını eleştirmiştim. Şimdi de çok daha ötesi -yani gerisi, berisi- var diyorum, örnekten hareketle. Bana şunu diyen birini düşünün: "Saftirik mi hah hah ha"
Şimdi buna ne diyon lan sen göte, desem hakarete mi girer; Göte'nin anlamını bilmiyor musun Mallllarme diye eklesem:)
Çarşamba, Nisan 22, 2026
Cumartesi, Nisan 11, 2026
LOBİRENT
-Labirentten çıkış yoktur. Siz içinde hareket ederken labirent değişir, çünkü o canlıdır.
-Yok! Çıkartır labirent seni. Sonra sorar.
-Neyi?
-Neden çıkış yoktur diye düşündüğünü...
-Ben, şimdi, şey, edebiyatta, geçmiş hayatta, felsefede de, bu söylenir, ve, sonra da mesela Kant’ta.... Sonra Dostoyevski’nin... Ben, aslında...
-Yok! Çıkartır labirent seni. Sonra sorar.
-Neyi?
-Neden çıkış yoktur diye düşündüğünü...
-Ben, şimdi, şey, edebiyatta, geçmiş hayatta, felsefede de, bu söylenir, ve, sonra da mesela Kant’ta.... Sonra Dostoyevski’nin... Ben, aslında...
Salı, Nisan 07, 2026
Pazar, Nisan 05, 2026
BAŞKA İSTANBUL YOK!

Diyorum burası nasıl Hisar...
Milyon kere oturup içtik bu manzarada, karşı kıyıya göre burası kesin Rumeli Hisarı.
Yalnız Hisar kıyısı, nasıl bu kadar paralel köprüye! Boğazda köprülere bu kadar yakın ve paralel kıyı yok bildiğim!
Hem o büyük mavi yük gemisi... niye transit geçmiyor da boğazın karşı kıyısına geçiyor!
(Anadolu yakasına taşınan 20 aile birleşip gemiye girmişler:)
Hisar Camii... biraz daha geride olmalı, önünden araba yolu geçer; hem minaresi arkada ve kubbesi de yok. Bu Bebek Camiine benziyor, ama ordan köprü gözükmez; ya da Beylerbeyi Camii, ama o da çok daha büyük ve oradan da köprü böyle gözükmez...
(Benden habersiz dördüncü köprüyü mü yaptılar:)
Yürüyüş yolu da daha geniş olmalı! Hadi onu değiştirmişlerdir; eskisi gibi daha küçük ve sempatik yapmışlardır.)
Dur dedim, Yapay Zeka’yı deney’im: Sonradan görme İstanbullu ya; hemen burası Ortaköy dedi:)
Yok dedim, açıkladım, sıkıştırdım...
Ya abi, dedi; bunu bizim Betül yaptı, fena olmamış ama di mi; bilmeyen anlamaz:)
Betül, foto çektiren hanım mı? Her halde fona köprü manzarası koyarak İstanbul havası atmaya çalışmış!
Betül benim hanım adlarımdan biri. Ama kadın demek lazım biliyorsun... (Kubilay abiye selamlar, diye de ekledi. Bunu herkes anlamaz!)
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)











