B!L!M
Bozuk çizgilerle dolu bir yüzeye odaklandığınızda, görüş alanınızın kenarlarındaki düzensizliklerin kendiliğinden düzelmeye başladığını fark edebilirsiniz. Ryota Kanai tarafından tasarlanan ve 2005 yılında “Yılın Yanılsaması” yarışmasında finalist olan “İyileşen Izgara” (Healing Grid), insan beyninin eksik verileri nasıl manipüle ettiğini kanıtlayan bir görsel fenomendir. Merkezdeki düzenli karelere bakıldığında, çevredeki kırık ve dalgalı çizgiler saniyeler içinde zihin tarafından doğrusal bir forma sokulur.
Bu durumun temelinde, beynin görsel verileri işleme biçimi olan “tamamlama” (filling-in) mekanizması yatar. Gözün odaklandığı merkez bölge olan fovea yüksek çözünürlüklü veri sağlarken, çevresel (periferal) görüş alanı çok daha düşük çözünürlüklü ve bulanık bilgi iletir. Beyin, çevreden gelen bu belirsiz veriyi işlemek yerine, merkezden aldığı düzenli patern bilgisini tüm yüzeye genelleyerek görsel bir tahmin yürütür. Bu süreç, nöral bir verimlilik stratejisi olarak kabul edilir.
Görsel korteks, düzensizliği bir hata veya “gürültü” olarak algılayıp mevcut en tutarlı şablonu tüm görsele uygular. Kanai’nin çalışması, görme eyleminin pasif bir kayıt sürecinden ziyade, beynin eldeki kısıtlı verilerle inşa ettiği aktif bir kurgu olduğunu gösterir. Izgaranın “iyileşmesi” aslında fiziksel bir değişim değil, zihnin karmaşayı düzenli bir yapıya dönüştürme eğiliminin sonucudur.
Bu yanılsama, sinirbilim literatüründe algısal değişmezlik ve desen tanıma üzerine yapılan araştırmalarda temel bir örnek olarak kullanılmaktadır. İnsan zihni, belirsizlik anlarında düzenli kalıpları tercih ederek bilişsel yükü azaltmaya çalışır. Sonuç olarak, baktığımız dünya her zaman olduğu gibi değil, beynimizin olmasını beklediği şekilde karşımıza çıkar.
Kaynak: Ryota Kanai
M!L!M
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder